Henri Wallon

مراحل رشد از دیدگاه هنری والون

مراحل مختلف تحول روانی از دیدگاه هنری والون (Henri Wallon)

تهیه کننده : شهین ابراهیمی، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته “روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی”
آبان ماه ۱۳۸۸

توجه : این تحقیق مربوط به درس “فرآیندهای روانی” از دروس کارشناسی ارشد رشته “روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی” می باشد که توسط همسرم (شهین ابراهیمی) زیر نظر استاد ارجمند، جناب آقای دکتر کدخدا انجام شده است.
زندگی علمی هنری والون (Henri Wallon)

Henri Wallon

هنری والون، روانشناس بزرگ فرانسوی با برجای گذاشتن آثار ارزنده به بسط و توسعه روانشناسی خدمات گرانبهایی کرده است. در زیر چکیده ای از زندگی و خدمات وی آورده شده است:
۱. اتمام تحصیلات در علوم انسانی و پزشکی
۲. حضور در جبهه جنگ جهانی اول به عنوان پزشک به منظور معالجه و بررسی ضایعات عصبی بیماران
۳. کشف اهمیت دستگاه عصبی در زمینه رشد روانی به دنبال مشاهده مجروحین جنگ
۴. روی آوردن به روانشناسی پس از تجربیات دوران حضور در جنگ
۵. انتشار کتاب “کودک ناراحت” با هدف نشان دادن ریزه کاری های دستگاه عصبی و اختلالات آن
۶. پایه گذاری آزمایشگاه روانی – زیستی کودک در پاریس

مراحل مختلف تحول روانی از نظر والون
۱. مرحله درون رحمی (دوران جنینی)
۲. مرحله از بدو تولد تا ۳ سالگی
۳. مرحله شخصیت طلبی (از ۳ تا ۶ سالگی)
۴. مرحله مقوله ای یا سن مدرسه
۵. مرحله بلوغ

مرحله اول: مرحله درون رحمی (دوران جنینی)
۱. جنین با مادر همزیستی فیزیولوژیک دارد و با محیط خارج هیچ مبادله ای ندارد .
۲. به دلیل نبود تحریکات بیرونی و اجتماعی، در یک خواب کامل به سر می برد.
۳. جنین به مادر خود وابسته است اما این وابستگی از نوع دلبستگی عاطفی نیست.
۴. عدم رعایت نکاتی مانند : تغذیه نامناسب، داروها، بیماریهای عفونی شدید، استرس و عوامل عاطفی و هیجانی در مادر، مصرف الکل و … می تواند برای جنین مشکل ساز باشد.

مرحله دوم : از بدو تولد تا ۳ سالگی
این مرحله خود به سه زیر مرحله تقسیم می شود :
الف) مرحله برانگیختگی حرکتی از بدو تولد تا ۳ ماهگی: در این مرحله با تولد نوزاد وابستگی زیستی کودک به مادر از بین می رود و جای خود را به برانگیختگی یا جابجایی حرکتی می دهد. علت وقوع این برانگیختگی قرار گرفتن کودک در محیط بیرون رحم و ایجاد یک سری محرومیت ها می باشد. به طور مثال زمانی که کودک نیاز به شیر دارد، چنانچه مادر نتواند نیاز او را ارضا کند، اولین محرومیت در کودک ایجاد می شود. و در صورت ارضا نیازها او با سلامتی وارد مرحله بعدی می شود.
ب) مرحله هیجان پذیری (۳تا ۶ ماهگی): این مرحله از نظر والن، مرحله همزیستی کودک با محیط و مادر است .این پیوند عاطفی در کودک هیجان ایجاد کرده و موجب می شود که کودک هیجان را پذیرفته و آن را بروز بدهد و سبب تحول در کودک شود . درد ، شادی ، بی حوصلگی ، خشم و … وسایل مبادله با محیط میشوند.
پ) مرحله حسی – حرکتی (از ۶ ماهگی تا ۳ سالگی): این مرحله با حالت اکتشافی یا توجه به دنیای بیرونی همراه است . حالت اکتشافی همان حالت جستجوگری در کودک می باشد. یکی دیگر از ویژگیهای این مرحله این است که به دلیل رشد تدریجی مراکز عصبی ارتباط بین زمینه های حسی – حرکتی هموارتر می شود ، پس دنیای کودک محدود به چیزهایی است که حس می کند و عینی است . یعنی در دنیای کودک چیزهایی قرار می گیرد که قابل حس است . فعالیت حسی – حرکتی از راه دو فعالیت دیگر یعنی راه رفتن و حرف زدن تداوم می یابد.

مرحله سوم : شخصیت طلبی (از ۳ تا ۶ سالگی)
مرحله ای است که موجودیت شخص مقدم بر سایر امور است. مساله اصلی در این مرحله این است که بر خورداری ”من“ از استقلال بیشتر است. در این مرحله توجه به زندگی درونی از سر گرفته می شود. این مرحله نیز به سه زیر مرحله تقسیم می شود :
الف)تضاد و وقفه : به نظر والن در ۳سالگی به دلیل رسیدن کودک به خود اثباتی و تشکیل من در وی به تدریج فعالیتهایی که مبتنی بر نفی ، نه و امتناع است در او مشاهده می شود .برای مثال لجبازی که یک حالت تضاد ورزی می باشد در ۴ سالگی به وجود می آید که انگیزه کودک به دست آوردن استقلال عمل می باشد ،چنانچه والدین در برابر تضاد ورزی کودک بایستند ممکن است تضاد ورزی کودک منجر به وقفه گردد وشاهد لجبازیهای بیشتری در او باشیم.
ب) سن لطف : در این زیر مرحله کودک سعی دارد دیگران را مجذوب خود سازد و ارزش خود را از چشم دیگری ببیند ۰ در سن لطف ”من“ در کودک قویتر می شود و او به دنبال کسب نظر دیگران است و سعی دارد به منظور جلب توجه و خود ارزشمند سازی به بزرگسالان لطف کند ۰ چنانچه کودک نتواند زمینه های بهنجار را برای اثبات خود پیدا کند دچار تعارض و نومیدی میشود.
پ) سن تقلید الگو: تقلید الگو نقش اساسی در درک جهان بیرونی دارد و کودک به تدریج یاد می گیرد که برای شکل گیری هر چه بیشتر شخصیت خود باید از الگوهای دیگر تقلید کند ، این الگوها می توانند والدین ، دیگران یا پدیده های مختلف باشند۰ برای مثال کودک نقش مادر را در بازیهای خود تقلید می کند.

مرحله چهارم : مرحله مقوله ای یا سن مدرسه  (۶ تا ۱۱ سالگی)
آنچه ظهور این مرحله را خبر می دهد به وجود آمدن توانایی تازه ای در کودک است که والن آن را اتظباط فکری می نامد و معمولا اصطلاح دقت درباره آن بکار می رود در این مرحله ما شاهد انضباط های جدیدی در کودک خواهیم بود که باید به آنها تن در دهد برای مثال به موقع در مدرسه حاضر شود به موقع بیاید محرومیت و انظباطهای جدیدی را تحمل نماید . در سن مدرسه کودک دارای فکر منطقی می باشد منظور از فکر منطقی این است که کودک در این مرحله دست به عملیات منطقی عینی مثل ردیف کردن و طبقه بندی میزند.

مرحله پنجم : مرحله بلوغ
 آخرین مرحله تحول روانی از دید والن مرحله نوجوانی است. در این مرحله بحران دوم شخصیت در فرد اتفاق می افتد. در دوره شخصیت گرایی (مرحله تضاد و وقفه) بین کودک و بزرگسالان او بحران شکل می گیرد و کودک بین اثبات خود و دستورالعملهای بزرگسالان به ویزه والدین با تضاد مواجه می گردد. در مرحله نوجوانی بحران دوم با همان ماهیت دوباره شکل می گیرد و میل به خود ارزنده سازی در او بسیار زیاد است . از طرف دیگر او با دستورالعملها و هنجارهای اجتماعی فرهنگی و خانوادگی مواجه می شود. چنانچه این تعارض حل نشود نوجوان دچار بحران می شود. ویژگیهای دیگر مرحله نوجوانی عبارتند از :
۱. توجه نوجوان به دنیای درونی خویش
۲. جستجو گرایی نوجوان
۳. گسترش شخصیت چند ظرفیتی
۴. تغییرات پی درپی در احساسات نوجوان که ناشی از محرکهای محیطی، اجتماعی، مدرسه، و دانشگاه می باشد.

جنسیت، فرهنگ، و تفاوتهای فردی باعث تفاوتهای زیادی در شروع و خاتمه دوران نوجوانی می شوند، اما به طور معمول نوجوانی در سن ۱۶-۱۵ سالگی پایان یافته و فرد وارد دوره جوانی می شود.
بالاخره چنانچه فرد دوره های قبلی را به طور عادی پشت سر بگذارد، زودتر به مرحله بزرگسالی می رسد، اما در صورت اختلال در هر یک از مراحل قبلی نوجوان علیرغم رسیدن به دوره جوانی و بزرگسالی همچنان در حالت جستجو گراییهای عاطفی، احساسی، و شناختی تثبیت می شود.

فهرست منابع :
منصور، محمود (۱۹۹۲). روانشناسی ژنتیک. تهران : نشر راز
منصور، محمود. دادستان، پریرخ ( ۱۳۶۹ ). روانشناسی ژنتیک ۲ . تهران: نشر ژرف
اینترنت

سپاس و تقدیر: بدین وسیله از حمایت های بی دریغ همسر گرانقدرم (مهندس تقی وحیدی) که مرا در زمینه تهیه این تحقیق یاری داده اند، کمال تشکر و امتنان را دارم.


شهین ابراهیمی (۱۱ آبان ۱۳۸۸ خورشیدی)

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *